数理統計 第7章 §7.7
7.1-1 サイズ 0.03 ≤ 0.05 0.03\le0.05 0.03 ≤ 0.05 なので水準 0.05 の検定である。逆に水準 0.05 の検定のサイズは 0.05 以下でありさえすればよく、0.05 ちょうどとは限らない(たとえば離散分布の非確率化検定ではとびとびの値しかとれず、0.05 未満になる)。
7.1-2 各観測の積率母関数は E [ e t X i ] = λ / ( λ − t ) E[e^{tX_i}]=\lambda/(\lambda-t) E [ e t X i ] = λ / ( λ − t ) である(t < λ t<\lambda t < λ )。Y = 2 λ ∑ X i Y=2\lambda\sum X_i Y = 2 λ ∑ X i の積率母関数は
E [ e s Y ] = ∏ i = 1 3 E [ e 2 λ s X i ] = ( λ λ − 2 λ s ) 3 = ( 1 − 2 s ) − 3 ( s < 1 / 2 ) E[e^{sY}]=\prod_{i=1}^3E[e^{2\lambda sX_i}]=\left(\frac{\lambda}{\lambda-2\lambda s}\right)^3=(1-2s)^{-3}\quad(s<1/2) E [ e s Y ] = i = 1 ∏ 3 E [ e 2 λ s X i ] = ( λ − 2 λ s λ ) 3 = ( 1 − 2 s ) − 3 ( s < 1/2 )
である。これは自由度 6 のカイ二乗分布の積率母関数 ( 1 − 2 s ) − 6 / 2 (1-2s)^{-6/2} ( 1 − 2 s ) − 6/2 と一致するので、Y ∼ χ 6 2 Y\sim\chi^2_6 Y ∼ χ 6 2 。
棄却限界は、λ = 1 \lambda=1 λ = 1 のもとで次のように決まる。
P ( ∑ X i ≥ c ) = P ( χ 6 2 ≥ 2 c ) = 0.05 ⟹ 2 c = χ 6 2 ( 0.05 ) = 12.592 , c = 6.296. \begin{aligned}P\Bigl(\sum X_i\ge c\Bigr)=P(\chi^2_6\ge2c)=0.05
&\quad\Longrightarrow\quad 2c=\chi^2_6(0.05)=12.592,\quad c=6.296 .\end{aligned} P ( ∑ X i ≥ c ) = P ( χ 6 2 ≥ 2 c ) = 0.05 ⟹ 2 c = χ 6 2 ( 0.05 ) = 12.592 , c = 6.296.
λ = 1 / 2 \lambda=1/2 λ = 1/2 では 2 ⋅ 1 2 ∑ X i = ∑ X i ∼ χ 6 2 2\cdot\frac12\sum X_i=\sum X_i\sim\chi^2_6 2 ⋅ 2 1 ∑ X i = ∑ X i ∼ χ 6 2 である。よって検出力は P ( χ 6 2 ≥ 6.296 ) = 0.391 P(\chi^2_6\ge6.296)=0.391 P ( χ 6 2 ≥ 6.296 ) = 0.391 。3. 7.1-3 λ = 1 \lambda=1 λ = 1 のもとで、必要な確率は
P ( X ≥ 4 ) = 1 − e − 1 ( 1 + 1 + 1 2 + 1 6 ) = 1 − 8 3 e − 1 = 0.01899 , P ( X = 3 ) = e − 1 6 = 0.06131. P(X\ge4)=1-e^{-1}\Bigl(1+1+\frac12+\frac16\Bigr)=1-\frac83e^{-1}=0.01899,\qquad P(X=3)=\frac{e^{-1}}{6}=0.06131 . P ( X ≥ 4 ) = 1 − e − 1 ( 1 + 1 + 2 1 + 6 1 ) = 1 − 3 8 e − 1 = 0.01899 , P ( X = 3 ) = 6 e − 1 = 0.06131.
0.01899 + γ × 0.06131 = 0.05 0.01899+\gamma\times0.06131=0.05 0.01899 + γ × 0.06131 = 0.05 から γ = 0.5058 \gamma=0.5058 γ = 0.5058 。λ = 2 \lambda=2 λ = 2 では
P ( X ≥ 4 ) = 1 − e − 2 ( 1 + 2 + 2 + 4 3 ) = 1 − 19 3 e − 2 = 0.14288 , P ( X = 3 ) = e − 2 8 6 = 0.18045 P(X\ge4)=1-e^{-2}\Bigl(1+2+2+\frac43\Bigr)=1-\frac{19}{3}e^{-2}=0.14288,\qquad P(X=3)=e^{-2}\frac{8}{6}=0.18045 P ( X ≥ 4 ) = 1 − e − 2 ( 1 + 2 + 2 + 3 4 ) = 1 − 3 19 e − 2 = 0.14288 , P ( X = 3 ) = e − 2 6 8 = 0.18045
なので、検出力は 0.14288 + 0.5058 × 0.18045 = 0.2341 0.14288+0.5058\times0.18045=0.2341 0.14288 + 0.5058 × 0.18045 = 0.2341 。4. 7.1-4 0 < u < 1 0<u<1 0 < u < 1 とする。F F F が連続かつ狭義増加なので逆関数 F − 1 F^{-1} F − 1 があり、
P ( p ≤ u ) = P ( 1 − F ( T ) ≤ u ) = P ( F ( T ) ≥ 1 − u ) = P ( T ≥ F − 1 ( 1 − u ) ) = 1 − F ( F − 1 ( 1 − u ) ) = u . \begin{aligned}P(p\le u)&=P\bigl(1-F(T)\le u\bigr)=P\bigl(F(T)\ge1-u\bigr)\\
&=P\bigl(T\ge F^{-1}(1-u)\bigr)=1-F\bigl(F^{-1}(1-u)\bigr)=u .\end{aligned} P ( p ≤ u ) = P ( 1 − F ( T ) ≤ u ) = P ( F ( T ) ≥ 1 − u ) = P ( T ≥ F − 1 ( 1 − u ) ) = 1 − F ( F − 1 ( 1 − u ) ) = u .
3つ目の等号で F F F の狭義単調性を、4つ目の等号で連続性(P ( T = t ) = 0 P(T=t)=0 P ( T = t ) = 0 )を使った。分布関数が u u u なので p ∼ U ( 0 , 1 ) p\sim\mathrm{U}(0,1) p ∼ U ( 0 , 1 ) 。5. 7.2-1 同じ人の前後の測定は一般に正の相関をもち、X X X と Y Y Y が独立という仮定が崩れる。そのため差の分散 V [ X ˉ − Y ˉ ] V[\bar X-\bar Y] V [ X ˉ − Y ˉ ] を誤って見積もり、サイズが指定の水準にならない。差 D i D_i D i をとって1標本の t t t 検定をすれば、個人差が打ち消されて正しい分散が使われる。6. 7.2-2 統計量の値は
χ 2 = ( n − 1 ) s 2 σ 0 2 = 14 × 2.9 1.5 = 27.07. \chi^2=\frac{(n-1)s^2}{\sigma_0^2}=\frac{14\times2.9}{1.5}=27.07 . χ 2 = σ 0 2 ( n − 1 ) s 2 = 1.5 14 × 2.9 = 27.07.
両側の棄却限界は χ 14 2 ( 0.975 ) = 5.629 \chi^2_{14}(0.975)=5.629 χ 14 2 ( 0.975 ) = 5.629 と χ 14 2 ( 0.025 ) = 26.119 \chi^2_{14}(0.025)=26.119 χ 14 2 ( 0.025 ) = 26.119 である。27.07 > 26.119 27.07>26.119 27.07 > 26.119 なので帰無仮説を棄却する。7. 7.2-3 差の平均は d ˉ = 4.8 / 6 = 0.8 \bar d=4.8/6=0.8 d ˉ = 4.8/6 = 0.8 。偏差は 0.4, 0, −1.1, 0.7, 0.1, −0.1 で、その2乗和は
0.16 + 0 + 1.21 + 0.49 + 0.01 + 0.01 = 1.88 0.16+0+1.21+0.49+0.01+0.01=1.88 0.16 + 0 + 1.21 + 0.49 + 0.01 + 0.01 = 1.88
である。よって s D 2 = 1.88 / 5 = 0.376 s_D^2=1.88/5=0.376 s D 2 = 1.88/5 = 0.376 、s D = 0.6132 s_D=0.6132 s D = 0.6132 。
t = 6 × 0.8 0.6132 = 3.196. t=\frac{\sqrt6\times0.8}{0.6132}=3.196 . t = 0.6132 6 × 0.8 = 3.196.
t 5 ( 0.025 ) = 2.571 t_5(0.025)=2.571 t 5 ( 0.025 ) = 2.571 を上回るので H 0 H_0 H 0 を棄却する。8. 7.2-4 Z = n ( X ˉ − μ 0 ) / σ Z=\sqrt n(\bar X-\mu_0)/\sigma Z = n ( X ˉ − μ 0 ) / σ とおく。平均 μ \mu μ のもとで
Z − δ = n ( X ˉ − μ ) σ ∼ N ( 0 , 1 ) . Z-\delta=\frac{\sqrt n(\bar X-\mu)}{\sigma}\sim\mathrm{N}(0,1). Z − δ = σ n ( X ˉ − μ ) ∼ N ( 0 , 1 ) .
よって
β ( μ ) = P ( Z > z α / 2 ) + P ( Z < − z α / 2 ) = P ( Z − δ > z α / 2 − δ ) + P ( Z − δ < − z α / 2 − δ ) = Φ ( δ − z α / 2 ) + Φ ( − δ − z α / 2 ) . \begin{aligned}\beta(\mu)&=P(Z>z_{\alpha/2})+P(Z<-z_{\alpha/2})=P(Z-\delta>z_{\alpha/2}-\delta)+P(Z-\delta<-z_{\alpha/2}-\delta)\\
&=\Phi(\delta-z_{\alpha/2})+\Phi(-\delta-z_{\alpha/2}).\end{aligned} β ( μ ) = P ( Z > z α /2 ) + P ( Z < − z α /2 ) = P ( Z − δ > z α /2 − δ ) + P ( Z − δ < − z α /2 − δ ) = Φ ( δ − z α /2 ) + Φ ( − δ − z α /2 ) .
最小値を調べるため、z = z α / 2 > 0 z=z_{\alpha/2}>0 z = z α /2 > 0 と略して次の関数を考える。
g ( δ ) = Φ ( δ − z ) + Φ ( − δ − z ) . g(\delta)=\Phi(\delta-z)+\Phi(-\delta-z). g ( δ ) = Φ ( δ − z ) + Φ ( − δ − z ) .
標準正規密度を ϕ \phi ϕ として、微分すると
g ′ ( δ ) = ϕ ( δ − z ) − ϕ ( δ + z ) . g'(\delta)=\phi(\delta-z)-\phi(\delta+z). g ′ ( δ ) = ϕ ( δ − z ) − ϕ ( δ + z ) .
符号は δ \delta δ の正負で決まる。
δ > 0 \delta>0 δ > 0 では ∣ δ − z ∣ < δ + z \lvert \delta-z\rvert <\delta+z ∣ δ − z ∣ < δ + z である。よって ϕ ( δ − z ) > ϕ ( δ + z ) \phi(\delta-z)>\phi(\delta+z) ϕ ( δ − z ) > ϕ ( δ + z ) 、すなわち g ′ ( δ ) > 0 g'(\delta)>0 g ′ ( δ ) > 0 。
δ < 0 \delta<0 δ < 0 では同様に g ′ ( δ ) < 0 g'(\delta)<0 g ′ ( δ ) < 0 。
よって g g g は原点で最小で、g ( 0 ) = 2 Φ ( − z α / 2 ) = α g(0)=2\Phi(-z_{\alpha/2})=\alpha g ( 0 ) = 2Φ ( − z α /2 ) = α 。δ = 0 \delta=0 δ = 0 は μ = μ 0 \mu=\mu_0 μ = μ 0 に当たる。9. 7.3-1 (a) 全体は ( μ , σ 2 ) (\mu,\sigma^2) ( μ , σ 2 ) の2次元で、帰無仮説のもとでは分散だけの1次元なので自由度 1。(b) 帰無仮説は1点(0次元)なので自由度 2。10. 7.3-2 Q = ∑ x i 2 Q=\sum x_i^2 Q = ∑ x i 2 とおく。対数尤度とその停留条件は
ℓ ( σ 2 ) = − n 2 log ( 2 π σ 2 ) − Q 2 σ 2 , ∂ ℓ ∂ σ 2 = − n 2 σ 2 + Q 2 σ 4 = 0 \ell(\sigma^2)=-\frac n2\log(2\pi\sigma^2)-\frac{Q}{2\sigma^2},\qquad \frac{\partial\ell}{\partial\sigma^2}=-\frac{n}{2\sigma^2}+\frac{Q}{2\sigma^4}=0 ℓ ( σ 2 ) = − 2 n log ( 2 π σ 2 ) − 2 σ 2 Q , ∂ σ 2 ∂ ℓ = − 2 σ 2 n + 2 σ 4 Q = 0
で、σ ^ 2 = Q / n \hat\sigma^2=Q/n σ ^ 2 = Q / n を得る。
− 2 log Λ = 2 { ℓ ( σ ^ 2 ) − ℓ ( σ 0 2 ) } = − n log σ ^ 2 − n + n log σ 0 2 + Q σ 0 2 = n ( σ ^ 2 σ 0 2 − 1 − log σ ^ 2 σ 0 2 ) = n ( u − 1 − log u ) . \begin{aligned}-2\log\Lambda&=2\{\ell(\hat\sigma^2)-\ell(\sigma_0^2)\}=-n\log\hat\sigma^2-n+n\log\sigma_0^2+\frac{Q}{\sigma_0^2}\\
&=n\left(\frac{\hat\sigma^2}{\sigma_0^2}-1-\log\frac{\hat\sigma^2}{\sigma_0^2}\right)=n(u-1-\log u).\end{aligned} − 2 log Λ = 2 { ℓ ( σ ^ 2 ) − ℓ ( σ 0 2 )} = − n log σ ^ 2 − n + n log σ 0 2 + σ 0 2 Q = n ( σ 0 2 σ ^ 2 − 1 − log σ 0 2 σ ^ 2 ) = n ( u − 1 − log u ) .
数値では u = 40 / 25 = 1.6 u=40/25=1.6 u = 40/25 = 1.6 なので
− 2 log Λ = 25 ( 0.6 − log 1.6 ) = 25 ( 0.6 − 0.47000 ) = 3.250 < 3.841 -2\log\Lambda=25(0.6-\log1.6)=25(0.6-0.47000)=3.250<3.841 − 2 log Λ = 25 ( 0.6 − log 1.6 ) = 25 ( 0.6 − 0.47000 ) = 3.250 < 3.841
で、棄却しない。正確な検定では Q / σ 0 2 = 40 Q/\sigma_0^2=40 Q / σ 0 2 = 40 で、
χ 25 2 ( 0.975 ) = 13.120 < 40 < χ 25 2 ( 0.025 ) = 40.646 \chi^2_{25}(0.975)=13.120<40<\chi^2_{25}(0.025)=40.646 χ 25 2 ( 0.975 ) = 13.120 < 40 < χ 25 2 ( 0.025 ) = 40.646
なので、こちらも棄却しない。11. 7.3-3 p ^ = 0.6 \hat p=0.6 p ^ = 0.6 。尤度比統計量は
− 2 log Λ = 2 { 60 log 0.6 0.5 + 40 log 0.4 0.5 } = 2 ( 10.939 − 8.926 ) = 4.027. -2\log\Lambda=2\left\{60\log\frac{0.6}{0.5}+40\log\frac{0.4}{0.5}\right\}=2(10.939-8.926)=4.027 . − 2 log Λ = 2 { 60 log 0.5 0.6 + 40 log 0.5 0.4 } = 2 ( 10.939 − 8.926 ) = 4.027.
1試行の Fisher 情報量は I ( p ) = 1 / { p ( 1 − p ) } I(p)=1/\{p(1-p)\} I ( p ) = 1/ { p ( 1 − p )} なので、I n ( p ) = 100 / { p ( 1 − p ) } I_n(p)=100/\{p(1-p)\} I n ( p ) = 100/ { p ( 1 − p )} である。残りの2つは次のとおりである。
Wald : ( 0.6 − 0.5 ) 2 × 100 0.6 × 0.4 = 4.167 , スコア : U ( p ) = x p − 100 − x 1 − p , U ( 0.5 ) = 120 − 80 = 40 , 40 2 100 / 0.25 = 4.000. \begin{aligned}\text{Wald}&:\ (0.6-0.5)^2\times\frac{100}{0.6\times0.4}=4.167,\\
\text{スコア}&:\ U(p)=\frac{x}{p}-\frac{100-x}{1-p},\quad U(0.5)=120-80=40,\quad \frac{40^2}{100/0.25}=4.000 .\end{aligned} Wald スコア : ( 0.6 − 0.5 ) 2 × 0.6 × 0.4 100 = 4.167 , : U ( p ) = p x − 1 − p 100 − x , U ( 0.5 ) = 120 − 80 = 40 , 100/0.25 4 0 2 = 4.000.
どれも 3.841 を上回るので棄却する。12. 7.3-4 最尤推定量は μ ^ = x ˉ \hat\mu=\bar x μ ^ = x ˉ である。平方和の差 ∑ ( x i − μ 0 ) 2 − ∑ ( x i − x ˉ ) 2 = n ( x ˉ − μ 0 ) 2 \sum(x_i-\mu_0)^2-\sum(x_i-\bar x)^2=n(\bar x-\mu_0)^2 ∑ ( x i − μ 0 ) 2 − ∑ ( x i − x ˉ ) 2 = n ( x ˉ − μ 0 ) 2 より
Λ = exp { − ∑ ( x i − μ 0 ) 2 / ( 2 σ 2 ) } exp { − ∑ ( x i − x ˉ ) 2 / ( 2 σ 2 ) } = exp { − n ( x ˉ − μ 0 ) 2 2 σ 2 } , − 2 log Λ = ( n ( X ˉ − μ 0 ) σ ) 2 . \Lambda=\frac{\exp\{-\sum(x_i-\mu_0)^2/(2\sigma^2)\}}{\exp\{-\sum(x_i-\bar x)^2/(2\sigma^2)\}}=\exp\left\{-\frac{n(\bar x-\mu_0)^2}{2\sigma^2}\right\},\qquad
-2\log\Lambda=\left(\frac{\sqrt n(\bar X-\mu_0)}{\sigma}\right)^2 . Λ = exp { − ∑ ( x i − x ˉ ) 2 / ( 2 σ 2 )} exp { − ∑ ( x i − μ 0 ) 2 / ( 2 σ 2 )} = exp { − 2 σ 2 n ( x ˉ − μ 0 ) 2 } , − 2 log Λ = ( σ n ( X ˉ − μ 0 ) ) 2 .
帰無仮説のもとで括弧の中は正確に N ( 0 , 1 ) \mathrm{N}(0,1) N ( 0 , 1 ) なので、その2乗は正確に χ 1 2 \chi^2_1 χ 1 2 。13. 7.4-1 (a) ( 3 − 1 ) ( 4 − 1 ) = 6 (3-1)(4-1)=6 ( 3 − 1 ) ( 4 − 1 ) = 6 。(b) k − 1 − s = 6 − 1 − 1 = 4 k-1-s=6-1-1=4 k − 1 − s = 6 − 1 − 1 = 4 。14. 7.4-2 期待度数は E ^ 11 = ( a + b ) ( a + c ) / n \hat E_{11}=(a+b)(a+c)/n E ^ 11 = ( a + b ) ( a + c ) / n などで、
a − E ^ 11 = a ( a + b + c + d ) − ( a + b ) ( a + c ) n = a d − b c n . a-\hat E_{11}=\frac{a(a+b+c+d)-(a+b)(a+c)}{n}=\frac{ad-bc}{n}. a − E ^ 11 = n a ( a + b + c + d ) − ( a + b ) ( a + c ) = n a d − b c .
行和・列和が保たれるので、4つのセルの偏差の大きさはどれも ( a d − b c ) / n (ad-bc)/n ( a d − b c ) / n である。符号は次のとおりである。
セル (1,1) と (2,2) は正。
セル (1,2) と (2,1) は負。
行和と列和を次のように書く。
r 1 = a + b , r 2 = c + d , c 1 = a + c , c 2 = b + d . r_1=a+b,\quad r_2=c+d,\quad c_1=a+c,\quad c_2=b+d. r 1 = a + b , r 2 = c + d , c 1 = a + c , c 2 = b + d .
すると
X 2 = ( a d − b c ) 2 n 2 ∑ i , j 1 E ^ i j = ( a d − b c ) 2 n { 1 r 1 c 1 + 1 r 1 c 2 + 1 r 2 c 1 + 1 r 2 c 2 } . X^2=\frac{(ad-bc)^2}{n^2}\sum_{i,j}\frac{1}{\hat E_{ij}}=\frac{(ad-bc)^2}{n}\left\{\frac{1}{r_1c_1}+\frac{1}{r_1c_2}+\frac{1}{r_2c_1}+\frac{1}{r_2c_2}\right\}. X 2 = n 2 ( a d − b c ) 2 i , j ∑ E ^ ij 1 = n ( a d − b c ) 2 { r 1 c 1 1 + r 1 c 2 1 + r 2 c 1 1 + r 2 c 2 1 } .
括弧の中は次のようにまとまる。
( r 1 + r 2 ) ( c 1 + c 2 ) r 1 r 2 c 1 c 2 = n 2 r 1 r 2 c 1 c 2 ⟹ X 2 = n ( a d − b c ) 2 r 1 r 2 c 1 c 2 . \frac{(r_1+r_2)(c_1+c_2)}{r_1r_2c_1c_2}=\frac{n^2}{r_1r_2c_1c_2}
\quad\Longrightarrow\quad
X^2=\frac{n(ad-bc)^2}{r_1r_2c_1c_2}. r 1 r 2 c 1 c 2 ( r 1 + r 2 ) ( c 1 + c 2 ) = r 1 r 2 c 1 c 2 n 2 ⟹ X 2 = r 1 r 2 c 1 c 2 n ( a d − b c ) 2 .
数値では
X 2 = 70 ( 500 − 150 ) 2 30 × 40 × 35 × 35 = 70 × 122500 1470000 = 5.833. X^2=\frac{70\,(500-150)^2}{30\times40\times35\times35}=\frac{70\times122500}{1470000}=5.833 . X 2 = 30 × 40 × 35 × 35 70 ( 500 − 150 ) 2 = 1470000 70 × 122500 = 5.833.
自由度 1、χ 1 2 ( 0.05 ) = 3.841 \chi^2_1(0.05)=3.841 χ 1 2 ( 0.05 ) = 3.841 を上回るので独立性を棄却する。15. 7.4-3 合計は 0 × 30 + 1 × 40 + 2 × 20 + 40 = 120 0\times30+1\times40+2\times20+40=120 0 × 30 + 1 × 40 + 2 × 20 + 40 = 120 なので λ ^ = 1.2 \hat\lambda=1.2 λ ^ = 1.2 。各カテゴリの確率は次のとおりである。
P ( 0 ) = e − 1.2 = 0.30119 , P ( 1 ) = 1.2 e − 1.2 = 0.36143 , P ( 2 ) = 0.72 e − 1.2 = 0.21686 , P ( ≥ 3 ) = 1 − 0.87948 = 0.12051. \begin{aligned}P(0)&=e^{-1.2}=0.30119, & P(1)&=1.2e^{-1.2}=0.36143,\\
P(2)&=0.72e^{-1.2}=0.21686, & P(\ge3)&=1-0.87948=0.12051 .\end{aligned} P ( 0 ) P ( 2 ) = e − 1.2 = 0.30119 , = 0.72 e − 1.2 = 0.21686 , P ( 1 ) P ( ≥ 3 ) = 1.2 e − 1.2 = 0.36143 , = 1 − 0.87948 = 0.12051.
期待度数は 30.12, 36.14, 21.69, 12.05 で
X 2 = 0.12 2 30.12 + 3.86 2 36.14 + 1.69 2 21.69 + 2.05 2 12.05 = 0.0005 + 0.4120 + 0.1310 + 0.3487 = 0.892. X^2=\frac{0.12^2}{30.12}+\frac{3.86^2}{36.14}+\frac{1.69^2}{21.69}+\frac{2.05^2}{12.05}=0.0005+0.4120+0.1310+0.3487=0.892 . X 2 = 30.12 0.1 2 2 + 36.14 3.8 6 2 + 21.69 1.6 9 2 + 12.05 2.0 5 2 = 0.0005 + 0.4120 + 0.1310 + 0.3487 = 0.892.
自由度は 4 − 1 − 1 = 2 4-1-1=2 4 − 1 − 1 = 2 、χ 2 2 ( 0.05 ) = 5.991 \chi^2_2(0.05)=5.991 χ 2 2 ( 0.05 ) = 5.991 を下回るので、ポアソン分布への当てはまりは棄却しない。16. 7.4-4 q 0 = 1 − p 0 q_0=1-p_0 q 0 = 1 − p 0 とおく。N 2 − n q 0 = ( n − N 1 ) − n ( 1 − p 0 ) = − ( N 1 − n p 0 ) N_2-nq_0=(n-N_1)-n(1-p_0)=-(N_1-np_0) N 2 − n q 0 = ( n − N 1 ) − n ( 1 − p 0 ) = − ( N 1 − n p 0 ) なので
X 2 = ( N 1 − n p 0 ) 2 ( 1 n p 0 + 1 n q 0 ) = ( N 1 − n p 0 ) 2 n p 0 q 0 = Z 2 . X^2=(N_1-np_0)^2\left(\frac{1}{np_0}+\frac{1}{nq_0}\right)=\frac{(N_1-np_0)^2}{np_0q_0}=Z^2 . X 2 = ( N 1 − n p 0 ) 2 ( n p 0 1 + n q 0 1 ) = n p 0 q 0 ( N 1 − n p 0 ) 2 = Z 2 .
17. 7.5-1 検出力関数は Φ ( n ( μ − μ 0 ) / σ − z α ) \Phi(\sqrt n(\mu-\mu_0)/\sigma-z_\alpha) Φ ( n ( μ − μ 0 ) / σ − z α ) である。μ < μ 0 \mu<\mu_0 μ < μ 0 ではこれが Φ ( − z α ) = α \Phi(-z_\alpha)=\alpha Φ ( − z α ) = α より小さく、対立仮説の一部で検出力が水準を下回るから。18. 7.5-2 尤度比 f 1 / f 0 = 2 x f_1/f_0=2x f 1 / f 0 = 2 x は観測値の増加関数である。定理 7.11 より、最強力検定の棄却域は { X > c } \{X>c\} { X > c } 。P 0 ( X > c ) = 1 − c = α P_0(X>c)=1-c=\alpha P 0 ( X > c ) = 1 − c = α から c = 1 − α c=1-\alpha c = 1 − α 。検出力は
P 1 ( X > 1 − α ) = ∫ 1 − α 1 2 x d x = 1 − ( 1 − α ) 2 = 2 α − α 2 . P_1(X>1-\alpha)=\int_{1-\alpha}^12x\,\mathrm{d} x=1-(1-\alpha)^2=2\alpha-\alpha^2 . P 1 ( X > 1 − α ) = ∫ 1 − α 1 2 x d x = 1 − ( 1 − α ) 2 = 2 α − α 2 .
α = 0.05 \alpha=0.05 α = 0.05 では 0.0975。19. 7.5-3 同時密度は θ − 5 exp ( − ∑ x i / θ ) \theta^{-5}\exp(-\sum x_i/\theta) θ − 5 exp ( − ∑ x i / θ ) である。η ( θ ) = − 1 / θ \eta(\theta)=-1/\theta η ( θ ) = − 1/ θ は増加関数なので、T = ∑ X i T=\sum X_i T = ∑ X i について MLR をもつ。定理 7.13 より、棄却域 { T > c } \{T>c\} { T > c } の検定が一様最強力である。
7.1-2 と同じ積率母関数の計算(λ = 1 / θ \lambda=1/\theta λ = 1/ θ とおく)から、2 T / θ ∼ χ 10 2 2T/\theta\sim\chi^2_{10} 2 T / θ ∼ χ 10 2 である。境界 θ = 2 \theta=2 θ = 2 では
P ( T > c ) = P ( χ 10 2 > c ) = 0.05 ⟹ c = χ 10 2 ( 0.05 ) = 18.307. P(T>c)=P(\chi^2_{10}>c)=0.05\quad\Longrightarrow\quad c=\chi^2_{10}(0.05)=18.307 . P ( T > c ) = P ( χ 10 2 > c ) = 0.05 ⟹ c = χ 10 2 ( 0.05 ) = 18.307.
θ = 4 \theta=4 θ = 4 での検出力は
P ( T > 18.307 ) = P ( χ 10 2 > 2 × 18.307 / 4 ) = P ( χ 10 2 > 9.154 ) = 0.518. P(T>18.307)=P(\chi^2_{10}>2\times18.307/4)=P(\chi^2_{10}>9.154)=0.518 . P ( T > 18.307 ) = P ( χ 10 2 > 2 × 18.307/4 ) = P ( χ 10 2 > 9.154 ) = 0.518.
20. 7.5-4 μ ≠ μ 0 \mu\ne\mu_0 μ = μ 0 を固定し、δ n = n ( μ − μ 0 ) / σ \delta_n=\sqrt n(\mu-\mu_0)/\sigma δ n = n ( μ − μ 0 ) / σ とおく。2つの場合に分ける。
μ > μ 0 \mu>\mu_0 μ > μ 0 なら δ n → + ∞ \delta_n\to+\infty δ n → + ∞ 。よって Φ ( δ n − z α / 2 ) → 1 \Phi(\delta_n-z_{\alpha/2})\to1 Φ ( δ n − z α /2 ) → 1 。
μ < μ 0 \mu<\mu_0 μ < μ 0 なら δ n → − ∞ \delta_n\to-\infty δ n → − ∞ 。よって Φ ( − δ n − z α / 2 ) → 1 \Phi(-\delta_n-z_{\alpha/2})\to1 Φ ( − δ n − z α /2 ) → 1 。
もう一方の項は 0 以上なので、どちらの場合も β n ( μ ) → 1 \beta_n(\mu)\to1 β n ( μ ) → 1 。21. 7.5-5 一様最強力検定 φ \varphi φ があったとして、矛盾を導く。
(i) φ \varphi φ は特に、単純仮説 μ = 0 対 μ = 1 \mu=0\ \text{対}\ \mu=1 μ = 0 対 μ = 1 の最強力検定でもある(水準は同じ)。この単純対単純の問題で f 1 / f 0 = exp ( n x ˉ − n / 2 ) f_1/f_0=\exp(n\bar x-n/2) f 1 / f 0 = exp ( n x ˉ − n /2 ) である。よって NP 型の検定は、k > 0 k>0 k > 0 をもつ右側の棄却域になる。
R + = { X ˉ > z α / n } . R_+=\{\bar X>z_\alpha/\sqrt n\}. R + = { X ˉ > z α / n } .
2. (ii) 標本平均は連続分布なので、集合 { f 1 = k f 0 } \{f_1=kf_0\} { f 1 = k f 0 } は確率 0 である。定理 7.11 (3) より、ほとんど至るところ φ = 1 R + \varphi=\bm 1_{R_+} φ = 1 R + 。3. (iii) 同じ議論を μ = − 1 \mu=-1 μ = − 1 に使うと、ほとんど至るところ φ = 1 R − \varphi=\bm 1_{R_-} φ = 1 R − となる。ここで
R − = { X ˉ < − z α / n } . R_-=\{\bar X<-z_\alpha/\sqrt n\}. R − = { X ˉ < − z α / n } .
4. (iv) ところが2つの棄却域は交わらず、どちらも正の確率をもつ。よって 1 R + = 1 R − \bm 1_{R_+}=\bm 1_{R_-} 1 R + = 1 R − がほとんど至るところ成り立つことはない。
矛盾なので、一様最強力検定は存在しない。
AI(Claude)が書いた教材を、木下が勉強しながら公開しています。式と数値は検算していますが、誤りが残っているかもしれません。誤りのご指摘・削除のご依頼をいただければ直します。 連絡先:support@tecktom.com